Get Adobe Flash player

ข้อมูลทั่วไป

สถานที่สำคัญ

สถานที่สำคัญ

พระธาตุพระกัปป์ หรือผากับปูชนียสถานสำคัญ ในตำบลสันมะเค็ด อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย ได้สืบค้นประวัติพระธาตุพระกัปป์ หรือผากับนี้ โดยความร่วมมือสนับสนุนจากองค์การบริหารส่วนตำบลสันมะเค็ด โดยให้คุณอิ่นคำ กรงจักร์ รองนายก ฯ เป็นผู้นำพาหนะไปสืบค้นตามสถานที่และผู้รู้ในเขต อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย ซื่งสรุปได้ดังนี้

 

พระธาตุพระกัปป์ หรือผากับนี้เป็นโบราณสถานเก่าแก่ อยู่ในเขตตำบลสันมะเค็ด อำเภอพาน จะสร้างมาแต่สมัยใดนั้น ไม่ปรากฏ แต่ได้มีการบูรณะปฏิสังขรณ์ โดยครูบากัญชนะ (พ่อหนานกั๋ญ อยู่บ้านแม่คาวโตน เสียชีวิตไปนานแล้ว) ตามประวัติที่ได้สืบค้นมามีว่า คูรบากัญชนะ ซึ่งเป็นลูกศิษย์ ครูบาศรีวิชัย นักบุญแห่งล้านนา ท่านได้บูรณะก่อสร้างพระธาติสามดวง ตำบลป่าหุ่ง เมื่อปี พ.ศ.2474 - 2476 จากนั้นได้บูรณะปฏิสังขรณ์ พระธาตุพระกัปป์ หรือผากับแห่งนี้ ดังนั้นพระธาตูนี้ จึงน่าจะได้รับบูรณะจากคูรบากัญชนะประมาณปี พ.ศ.2477 - 2478 ท่านได้นำคณะศรัทธาจากบ้านเก่า ตำบลเมืองพาน ที่มาตั้งบ้านแป๋งห้างแฮมความอยู่บริเวณทุ่งม่อนธาตุ และศรัทธาจากบ้านกล้วย บ้านสันมะเค็ด บ้านสันหนองเป็ด ฯลฯ ได้ช่วยกันขนอิฐหินดินทราย มาทำการบูรณะ ก่อสร้างพื้นที่ซึ่งเป็นซากปรักหักพัง เป็นกู่เก่า จนสำเร็จเป็นองค์พระะธาตุ จากนั้น ท่านครูบากัญชนะได้บูรณะ พระธาตุกู่แก้ว (บ้านแม่แก้วเหนือ ตำบลแม่อ้อ) จนต่อมาพระธาตุองค์นี้ขาดการดูแลรักษา ปล่อยให้ทิ้งร้าง จนองค์พระธาตุชำรุดล้มลง (ฉัตรธาตุได้ถูกเก็บไว้ที่วัดบ้านกล้วย)

 

ประมาณปี พ.ศ.2518 คณะกรรมการสภาตำบลสันมะเค็ด มีกำนันวิเชียร อานนท์ เป็นประธานกรรมการสภาตำบล มี อ.สุพจน์ ใจมูล เป็นเลขานุการสภาตำบล ได้มีโครงการตัดถนนจากเขตหมู่บ้านป่าแดงงาม (เลขสะพานข้ามน้ำแม่ฮ่างไปประมาณ 100 เมตร) ตัดผ่านสันยาวไปม่วนดอยซึ่งเรียกว่า "ม่อนธาตุ" ได่้จรดถนนสายบ้านกล้วย - ห้วยเครือบ้า (ห่างจากสะพานข้ามแม่น้ำฮ่างที่บ้านกล้วย ประมาณ 100 เมตร เช่นกัน) ในการนี้ ได้ขอเครื่องจักรกลเพื่อปรับเกรดจากหน่วยงานเร่งรัดพัฒนาชนบท (รพช.) เชียงราย ขณะตัดผ่านม่อนธาตุ ซึ่งเป็นโบราณสถานเก่าแก่ ได้พบซากปรักหักพัง เช่นเสาหินและเครื่องใช้โบราณ ฯลฯ ทางคณะกรรมการสภาตำบลเห็นว่า น่าจะบูรณะปฏิสังขรณ์สถานที่แห่งนี้ ให้เป็นปูชนียสถานเป็นศูนย์รวมของพี่น้องชาวตำบลสันมะเค็ดต่อไป จึงได้กำหนดให้มีป๋าเวณี (ประเพณี) ขึ้นสรงน้ำพระธาตุในวันเดือน 9 เหนือ ขึ่้น 8 ค่ำ (ก่อนประเพณีสรงน้ำพระเจ้าบุ ตำบลแม่อ้อ 1 ช่วงศีล) พร้อมกันนั้น ได้ให้หลวงพ่อศรีเทพ ถาแก้ว สมาชิกสภาตำบลสมัยนั้น นำเสาซีเมนต์ไปปักรอบบริเวณดอยม่อนธาตุ เพื่อให้เป็นเขตธรณีสงฆ์ และกันชาวบ้านบุกรุกทำลายเขตพื้นที่ตัดไม้ทำลายป่า (ปัจจุบันจะยังมีหลักเขตนี้อยู่หรือไม่ ไม่ทราบได้)

 

จากการให้มีป่าเวณีขึ้นสรงน้ำพระธาตุในวันดังกล่าวทุกปี ได้มีผู้มีจิตศรัทธา บริจาคไฮ่ฮอม ปัจจัย เพื่อบูรณะพระธาตุเป็นจำนวนมาก (ไม่ทราบจำนวนแน่นอน)

 

จนกระทั่งมาถึงสมัย กำนันบุญรอด สมยาราช (จำ พ.ศ. ไม่ได้) ได้เริ่มก่อองค์พระธาตุ บริเวณซากที่ปรักหักพังเป็นซากกู่เก่า (โดยมีพ่อหลวงประยงค์ สวยสะอาด เป็ฯช่างก่อสร้าง) แต่ด้วยเหตุใดไม่ทราบฐานองค์พระธาตุที่กำลังก่อสร้าง ได้ล้มลง การก่อสร้างจึงไม่สำเร็จตามประสงค์

 

จนมาถึง พ.ศ.2546 ท่านพระครูสุวิธานพัฒนคุณ เจ้าคณะตำบลสันมะเค็ด เขต 2 วัดบ้ายกล้วยใหม่ทรายงาม ได้เป็นประธาน นำคณะศรัทธาชาวบ้าน ทำการบูรณปฏิสังขรณ์ก่อสร้างธาตุนี้ขึ้นมาใหม่ จนสำเร็จเรียบร้อย โดยมีพิธียกฉัตร เมื่อวันที่ 20 เดือน มีนาคม พ.ศ.2549 ตรงกับเป็นองค์พระธาตุที่เห็นอยู่ในปัจจุบันนี้